Home NAJNOVIJE AKTUELNO GRADSKA TRŽNICA MARKALE, NAJLJEPŠA ZGRADA PIJACE U OVOM DIJELU EVROPE

GRADSKA TRŽNICA MARKALE, NAJLJEPŠA ZGRADA PIJACE U OVOM DIJELU EVROPE

662
0
DIJELI

Prije više od 123 godine u centru Sarajeva započela je gradnja natkrivene gradske tržnice tada zvane “Markthalle fur Sarajevo”. Iako se pouzdano ne zna ko je autor projekta, zna se da je objekat gradske tržnice Markale projektovao August Butsch.

Tako je gradska tržnica postala, osim velelijepog građevinskog dragulja iz vremena Austrougarske, mjesto na kojem su se decenijama kasnije okupljale i družile Sarajlije, razmjenjivala i prodavala roba, ali i mjesto koje je agresor oskrnavio velikim zločinom…

Tako se i težište gradskih centralnih funkcija pomjera prema zapadu, a pojava Gradskog kolodvora na mjestu današnjeg Trga Oslobođenja tom prostoru daje značaj živog gradskog centra sa brojnim trgovinama.

Posebno se otvaraju prodavnice mesa i zeleni stoga raste i potreba za Gradskom tržnicom koja bi na jednom mjestu obuhvatila sve tadašnje trgovce i njihove tezge od ulice Franje Josipa, Ferhadije i Ćemaluše do Kujundžiluka do Predimareta.

Budući da je u to vrijeme takav jedan objekat, koji će decenijama kasnije okupljati Sarajlije u trgovini, druženju i drugim društvenim dešavanjima, bio neophodan – morao je biti izgrađen u posebnom stilu.

Tadašnje gradske vlasti dogovorile su da zgrada sarajevske gradske tržnice bude smještena između ulica Ferhadija, Mula Mustafe Bašeskije i Gajevog trga. Objekat je izgrađen u neorenesansnom stilu koji je od sredine 19. stoljeća potpuno zadominirala javnom i stambenom arhitekturom Evrope i svijeta. U vrijeme gradnje na zgradi tržnice bili su bočni ulazi, a nakon što su zatvoreni – probijena su dva ulaza koja se i danas koriste. Oni su izgrađeni s tri luka po uzoru na antičku arhitekturu.

Slavilo se u Sarajevu 01. novembra 1895. godine, kada je sarajevski hram trgovine zvanično počeo sa radom. Nazvan je Markale, prema njemačkom nazivu “Markthalle”, što u doslovnom prijevodu znači “prostor za trgovanje”. Bio je to veliki prostor, čiji su svodovi bili visoki gotovo osam metara – pravi zatvoreni trg. U prostranoj auli smješteni su štandovi sa raznovrsnom ponudom mlijeka, sireva, suhomesnatih proizvoda, jaja… O tom danu svjedoči novinski članak Sarajevskog lista: “Otvorena je nova gradska tržnica u četvrtak navečer uz sudjelovanje vojene kapele. Mnogobrojna publika vrvila je oko nje i po njoj razgledajući smještene dućane za razno hranivo. Desno i lijevo su dućani za mesare, a sredinu zauzimaju prodavači zeleni, voća i druge robe”.

Objekat se u to vrijeme izdvojio i po masivnoj krovnoj konstrukciji za koju je, prvi put u Sarajevu, kao građevinski materijal korišten čelik. U unutrašnjem prostoru, čelično-drvena rešetkasta konstrukcija svoda, kao i podrumska hladnjača predstavljala su savremenu sliku rješavanja unutrašnjeg prostora.

U auli je smješten sat izrađen u stilu secesije, a originalni sat i danas postoji i pokazuje vrijeme nad stolovima prepunim brojnih mesnih i mliječnih proizvoda koje nude trgovci tržnice. S decenijama koje su dolazile mijenjala se i tržnica, sve do XIV Zimskih olimpijskih igara u Sarajevu, kada joj je vraćen autentični izgled. Budući da se svrstava među najljepše austrougarske građevine glavnog grada BiH, Gradska tržnica Markale 2008. godine proglašena je Nacionalnim spomenikom BiH.

Bh. historičar i književnik Hamdija Kreševljaković je, pišući o ovom istinskom arhitektonskom dragulju, zapisao kako ona svojim izgledom podsjeća više na neko pozorište, nego na mjesto gdje se obavljaju pijačni poslovi.

 

Ipak, u historiju sarajevske tržnice nisu upisane samo lijepe stvari. Za ovo mjesto vežu se i neki od najtragičnijih događaja u novijoj historiji Sarajeva. Markale su više puta u svjetske medije dospjele i kao mjesto gdje je, uslijed granata ispaljenih sa agresorskih položaja u opsadi Sarajeva (1992.-1996.) poginulo na stotine građana.

Jednog vrelog augustovskog dana, tačnije 28. augusta 1995., neobično mirno je bilo na ulicama Sarajeva. Minobacačka granata kalibra 120 mm ispaljena s položaja Vojske Republike Srpske iz pravca Trebevića, eksplodirala je kod ulaza u sarajevsku Gradsku tržnicu i nagovijestila jedan od najstravičnijih zločina koje su srpske vojne, policijske i paravojne formacije počinile u opkoljenom Sarajevu.

Tog dana na sjevernom ulazu u Tržnicu Markale život su izgubile 43 osobe, dok je 84 ranjeno. U uspomenu na poginule i ranjene Sarajlije uz sjeverni ulaz u Markale, onaj iz ulice Mula Mustafe Bašeskije, postavljena je spomen ploča.

 

Uprkos tragediji, agresori nisu uspjeli ubiti život u Sarajevu, posebno onaj koji se i danas odvija kod Gradske tržnice. Posebna je čar kupovine na ovom mjestu gdje voće, povrće i buket svježe ubranog cvijeća poprima potpuno drugačiju dimenziju u poređenju sa susretanjem prijatelja i poznanika te cjenkanju sa dobro raspoloženim trgovcima.

Lokalne vlasti su krajem maja ove godine završile obnovu fasade Tržnice koja sada blista posebnim sjajem. Danas se fotografije prepoznatljive tržnice, kao ranije na razglednicama, nalaze na fotografijama mnogih turista koji posjećuju Sarajevo i tvrde da je ova tržnica vjerovatno i najljepša zgrada pijace u ovom dijelu Evrope.

Ovaj spomenik jedan je od 101. nacionalnog spomenika koji se nalazi na području Sarajeva. Priče o tim spomenicima dio su projekta “101. medijska priča o nacionalnim spomenicima u Sarajevu” kojeg provodi Udruženje “Bosanski stećak” s ciljem promocije kulturno-historijskog nasljeđa Bosne i Hercegovine.

DIJELI