Ekološki incident u Termoelektrani Tuzla tokom avgusta imao je znatno ozbiljnije razmjere nego što se moglo zaključiti iz prvih informacija. Podaci federalnih institucija pokazuju da su emisije praškastih materija iz Bloka 4 dostizale čak 250 miligrama po normalnom kubnom metru, što je više od 12 puta iznad zakonom dozvoljene granice.
Zbog utvrđenih prekoračenja Federalni inspektor zaštite okoliša intervenisao je i naložio smanjenje opterećenja Bloka 4 na najmanji tehnički prihvatljiv nivo, kako bi se emisije svele u propisane okvire.
Riječ je o događajima od 22. i 23. avgusta, kada su rezultati kontinuiranog mjerenja pokazali koncentracije čvrstih čestica između 210 i 250 mg/Nm³. Poređenja radi, za blokove T4, T5 i T6 Termoelektrane Tuzla granična vrijednost prema Nacionalnom planu za smanjenje emisija iz velikih postrojenja za sagorijevanje (NERP) za 2026. i 2027. godinu iznosi 20 mg/Nm³.
Ovi podaci sadržani su u dokumentaciji Federalnog ministarstva okoliša i turizma i Federalne uprave za inspekcijske poslove, dostavljenoj kao odgovor na zastupničko pitanje Admira Čavalića u Predstavničkom domu Parlamenta Federacije BiH.
Tehnički kvar nakon remonta
Prema objašnjenju nadležnih institucija, uzrok enormnog povećanja emisija bio je problem u sistemu pneumatskog transporta pepela. Do poremećaja je došlo neposredno nakon što je Blok 4 vraćen u pogon poslije redovnog godišnjeg remonta, koji je trajao od 15. jula do 15. avgusta.
Postrojenje je ponovo pokrenuto 20. avgusta, a već naredna dva dana evidentirani su problemi s gubitkom transportnog zraka. Zbog toga je bio otežan odvod pepela iz koševa elektrofiltera, što je dovelo do njegovog nagomilavanja i smanjenja kapaciteta sistema za prečišćavanje dimnih gasova.
Posljedica je bila dramatičan rast emisija čvrstih čestica koje su izlazile kroz ispust Bloka 4.
Problem je, prema podacima ministarstva, u potpunosti otklonjen 23. avgusta u večernjim satima, nakon čega je pojačano pražnjenje pepela iz koševa elektrofiltera. U dokumentaciji se navodi da tokom 22. i 23. avgusta nisu zabilježeni drugi kvarovi koji bi mogli utjecati na emisije.
Građani prvi alarmirali institucije
Posebno je zanimljivo da Federalno ministarstvo okoliša i turizma o incidentu nije prvo obaviješteno iz same Termoelektrane. Informacije su stigle 24. avgusta, nakon što su se građani Mjesne zajednice Šićki Brod obratili nadležnim institucijama zbog problema s emisijama.
Istog dana zatraženo je postupanje Federalne uprave za inspekcijske poslove, dok je Termoelektrana Tuzla ministarstvu svoje informacije o povećanim emisijama dostavila 26. avgusta.
Inspekcija je postupala i po službenoj dužnosti i po zahtjevu Tužilaštva Tuzlanskog kantona. Nakon analize rezultata monitoringa i njihovog poređenja sa zakonskim ograničenjima, izrečena je mjera smanjenja proizvodnog opterećenja Bloka 4.
Od operatera je zatraženo i redovno dostavljanje podataka kontinuiranog monitoringa kako bi inspekcija mogla pratiti stanje i reagovati u slučaju novih prekoračenja.
Prema izvještaju inspekcije, tadašnji direktor Termoelektrane Tuzla obavijestio je inspektora 26. avgusta u 8.18 sati da su emisije čvrstih čestica na ispustu Bloka 4 normalizirane.
Šta su građani zapravo udisali?
Jedno od najvažnijih pitanja koje je ostalo otvoreno odnosi se na sastav čestica koje su građani fotografisali i dokumentovali u Šićkom Brodu i okolnim naseljima.
Termoelektrana Tuzla navela je da nezavisno uzorkovanje taloga i laboratorijska analiza njegovog fizičkog i hemijskog sastava nisu bili predviđeni planom nabavki za 2026. godinu. Za takve aktivnosti potrebno je osigurati sredstva i provesti proceduru javne nabavke.
Ipak, iz ovog energetskog postrojenja iskazali su spremnost da prihvate analizu uzoraka koje bi prikupila nezavisna strana, uz precizno evidentiranje mjesta, vremena i načina uzorkovanja.
Federalno ministarstvo najavilo je da će uzorkovanje i laboratorijska analiza biti naloženi i provedeni u okviru redovnog inspekcijskog nadzora.
Kada je riječ o kvalitetu zraka na području Šićkog Broda i u okolini Termoelektrane, ministarstvo je navelo da je mjerenje već naloženo rješenjem federalnog inspektora od 30. jula 2026. godine.
Zakonska praznina u obavještavanju o prekoračenjima
Dokumentacija otvara i pitanje odgovornosti operatera u situacijama kada dođe do tehničkih kvarova i prekoračenja dozvoljenih emisija.
Prema tumačenju Federalnog ministarstva, zakoni o zaštiti zraka i okoliša Federacije BiH obavezuju operatera da bez odlaganja poduzme mjere za otklanjanje kvara i vraćanje emisija u dozvoljene granice.
Međutim, u postojećim zakonskim odredbama nije izričito propisana obaveza da operater o samom prekoračenju bez odlaganja obavijesti Federalno ministarstvo okoliša i turizma.
Upravo se to pokazalo i u slučaju Termoelektrane Tuzla, gdje su institucije za problem prvo saznale nakon reakcije građana.
Dokumentacija tako potvrđuje razmjere avgustovskog ekološkog incidenta, ali istovremeno otvara ozbiljna pitanja o kontroli industrijskih emisija, transparentnosti rada velikih postrojenja i zaštiti stanovništva koje živi u njihovoj neposrednoj blizini.
Objava Emisije prašine u TE Tuzla bile 12 puta iznad dozvoljene granice pojavila se prvi puta na Business Magazine.
